Rijden in een groep: waar de beschutting zit, en hoe je die gebruikt

Het korte antwoord: de beste tactiek voor de meeste granfondorenners is gewoon in een groep blijven, en op de goede plek daarin. Pal achter één renner heb je ongeveer een kwart minder luchtweerstand. Diep in een grote groep kan het zakken tot 5–10% van die van een renner alleen. De kop, en de randen vlak daarachter, kosten veel meer.

Wat één wiel waard is

Pal achter één andere renner, met bijna geen gat, zakte de luchtweerstand in de windtunnel met ongeveer 27% rechtop, 23% in de beugel en 14% op een tijdritstuur. Hoe groter het gat, hoe kleiner de winst. Zelfs de voorste renner wint 1–3% door de renner achter hem ¹.

Wat een grote groep waard is

In computersimulaties van twee pelotons van 121 renners, gecontroleerd in een windtunnel, had elke renner minder luchtweerstand dan een renner alleen bij dezelfde snelheid ²:

Waar in de groep	Luchtweerstand vergeleken met alleen rijden
De voorste renner	86–94%
De randen vooraan	59–67%
Het midden en naar achteren	5–10%

Diep in de groep had een renner bij 54 km/u de luchtweerstand van iemand die alleen 12–17 km/u rijdt. Oudere modellen gingen uit van 50–70% voor iedereen in een peloton; dat past beter bij de achterkant van een klein lint renners dan bij het midden van een grote groep ².

In watts, uitgerekend voor een renner met een luchtweerstandsoppervlak van 0,25 m² bij 40 km/u: alleen ongeveer 200 W aan luchtweerstand, aan de rand vooraan in een groep ongeveer 120–140 W, en diep in de groep maar 10–20 W.

Tactiek die hieruit volgt

• Kom in een groep en blijf erin. Op een vlak stuk lossen uit een groep kost meer dan je bijna ergens anders kunt winnen. Een harde minuut om over de top van een klim aan te klampen is vaak de moeite waard.
• Rijd binnenin, niet aan de rand. De randen vooraan zijn bijna net zo blootgesteld als de kop zelf. Iets verder naar achteren en naar binnen is de beschutting enorm.
• Doe je kopbeurt kort en gelijkmatig. Rijd je rondjes in een kleine groep, dan kost een soepele, korte beurt op kop minder dan een lange harde, en blijft de groep bij elkaar.
• Schuif op voor het ertoe doet. Achteraan is beschutting goedkoop, maar daar vallen de gaten op een klim of na een bocht. Schuif op voor de weg smaller wordt of gaat stijgen, langs de binnenkant waar dat kan.
• Houd je lijn. Dicht op elkaar rijden werkt alleen als niemand uitwijkt. Wijs gaten en obstakels aan, en rem niet plotseling in een groep.

Wind verandert het beeld

De simulaties zijn gedaan in windstille lucht ². Bij zijwind schuift de beschutting naar de kant die van de wind af ligt, waaieren groepen uit over de weg, en wie aan het eind van een waaier geen weg meer heeft, krijgt helemaal geen beschutting. Weet waar de open stukken liggen voor je er bent.

Bekijk waar de wind zit

Weer op de route toont tegenwind, zijwind en meewind voor elke 200 m van je parcours, op het moment dat jij daar rijdt. Zo zie je waar de groep het meest telt en waar een waaier kan ontstaan.